Category Өнөктөр

Чыгаан драматург, чыныгы Адам


Ар бир адамда жаратылыш берген касиет: ар кыл өнөр, ар түрдүү жөндөмдүүлүк болот. Токтоболот Абдумомуновдун эмгектик ишмердиги – Антон Павлович Чехов сыяктуу алгач өз кесиби боюнча фельдшерликтен башталган. Мына ушул кесиптеги гумандуулукту бийик даражада сактоо принциптери – чыгармачылык турмушунда да маанилүү фактор болуп, керектүү жерлерде сузуп алып турган башат болгон. Көрүнүктүү драматург Токтоболот Абдумомуновдун кыргыз […]

Байыркыга бөлөнгөн үч күн


“Айылдын байыркы адамдары башкача эле, жүздөрүндө азыркыдай алкынуу, көздөрүндө жуткунуу жок эле…” деп далай укканым бар. Чын эле, тээ байыркы, илгеркини эмес эле 1930-40-жылдардагы эле сүрөттөрдү алып карап көргүлөчү, андагы ата-энелерибиздин, чоң ата, чоң энелерибиздин сүрөттөрдөгү отурушунан, жүздөрүнөн эле токтоолугун, эмгекчилдигин, нарктуулугун, адептүүлүгүн, мээримин көрө алабыз. Муну эстегенимдин себеби, Тоң районунун Кызыл-Туу айылындагы фестивалга барып […]

Сүйдүм Төлөкова, КРнын эмгек сиӊирген артисти: “Атаӊ көрү, залкарлардын бульвардагы керемет басышы элесимде гана калды…”


“Бакайдын жайыты” кинотасмасында тебетейлерин баштарына кондурушкан үнү жок, сөзү  жок аталарыбыз көз алдыдан көч сыяктуу чубап өтөт эмеспи. Мына ошол көч сыяктуу эле, кыргыздын залкарларынан турган бир мууну да көз ирмемде көчүп кетти. Өмүрдүн ысыгы, суугу, кызыгы коштолуп – баардыгы теӊ болгону бир көз ирмем экен. Саякбай, Сагымбай, Карамолдо, Ыбырай, Барпы, Жеӊижок, Атай, Осмонкул, Калык, […]

Кыргызстандагы жападан-жалгыз зоология музейи


Кыргызстанда жападан-жалгыз Зоология музейи бар. Учурунда абдан таасирдүү жана пайдалуу болуп келсе, бүгүнкү күндө анын бар экендигин замандаштардын бардыгы эле биле бербейт. Табият менен коомдун таттуу мамилесин чагылдырган бул жай Кыргызстанда 1926-жылдан бери иштеп келет. Борбордук аянттан Улуттук илимдер академиясына (УИА) көчүрүлгөн Орто Азиядагы жалгыз Зоология музейи институтта көлөкөдө калгансыйт.

Граффити чебери Виктор Цой: «Граффити вандализм болуудан калган…»


Граффити өнөрү искусствобу же вандализмби? Бул суроо үстүндө дүйнөдө көптөн бери талаш-тартыш жүрүп келет. Кыргызстан граффитисинин жүзүн чагылдыруу максатында жакындары тарабынан Chase лакап аты менен таанылган, Кыргызстандагы белгилүү көчө сүрөтчүлөрүнүн бири Виктор Цой менен бул маселени талкууладык.

Бешик түрк дүйнөсүнүн орток баалуулугу


Наристе-эне… Бул экөөнүнүн ортосундагы сезимдин, энелик мээримдин байланышын жүргүзүп турган баалуу нерселердин бири – бешик. Албетте бешик карт тарыхка ээ баалуулук катары түрк тилдүү элдердин арасында бүгүнкү күнгө чейин өз маанилүүлүгүн жана уникалдуулугун сактап келе жатат…

Yч кылдын бүтпөс сырлары


Жакында жарык көргөн Асан Кайбылда уулунун “Кыргыз күүлөрү: иликтөөлөр,ойлор, пикирлер” китебинен утурлап берип турууну туура көрдүк. Улуттук музыкалык аспаптар жана үч кыл комуз Доолбас үнү бапылдап, Кернай үнү такылдап, Жезнай үнү чакылдап, Чылмыр согуп шакылдап, Доол уруп дүңгүрөп, Сыбызгы үнү тызылдап, Дап согулуп дапылдап, Тойго какчу нагыра… (“Манастан”). Жогоруда “Манас” дастанында айтылгандай, байыртадан эле элдик […]

Кургак кесме


Алгач эт, пияз, сабиз өңдүү жашылчаларды кууруп ага суу куюп коебуз. Камырды колго жууруп, аны тегиз жайып кесмени колго бир калыпта кесебиз. Суналган кесмени карсканга бууга бышырып алабыз. Катуу, жумуртка кошулуп жуурулган камыр эзилбей куду алгачкы кескениндей суналып бышышы керек. (Анын эзилип же текши эмес бышканы жууругандан көз каранды.) Бышкан кургак кесмеге, жогоруда даярдалган шорпону […]

Шакен эженин элге жасаган эмгеги


Тарыхыбызды өчүрбөй сактап, аларды кийинки муундарга жеткирүү үчүн музей түзүп, эмгектенип жаткан кызматкерлердин эмгеги баа жеткис. Биз Ак-Талаа районунда тарыхый музейди түзүп, кийинки муундарга мурас катары калтырган Абдиева Шакен эженин зор эмгеги жөнүндө айткыбыз келди.

Арстанбап токою


Кыргыз жеринин табигый феномени болгон айтылуу Арстанбап-ата токойлорун көргөн да, көрбөгөн да арманда дегим келет. Мындай баалуу, табигыйлыгын сактап кала алган ажайып токойлор бизде гана кездешет. Менин чыгармачылык жолумдагы Арстанбап-ата токойлорун көрүп, аны менен таанышып, ичин аралап, ширин жемиштеринен таткандагы сезимди эч айтып жеткире албасмын. Баарынан таң калыштуусу – жергиликтүү элдин токтоолугу болду. Алар мындай […]

Канча тил билсең, ошончо дил билесиң!


Учурда өз эне тилинен башка чет тилде сүйлөй албаган замандаштарыбыз сапаттуу билим алуу же жакшы жумушка орношу мүмкүнчүлүктөрүнөн ажырап калууда. Анткени жумуш берүүчүлөр кеминде эки чет тилде сүйлөгөн адамдарга артыкчылык беришет. Мындан улам тилге болгон муктаждык менен бирге тил үйрөтүү курстарынын сандары да күндөн-күнгө өсүүдө.

Google Translate кыргызча которот


Google Translate дүйнөдөгү 64 тилге ар түрдүү маалыматтарды тез убакыт ичинде которо ала турган электрондук акысыз котормо кызматы. Ал түрдүу тилдердеги сөздөрдү, сүйлөмдөрдү жана бүтүндөй веб барактарды которот. Аталган кызматка кыргыз тилин киргизүү боюнча 2011-жылы сентябрь айында “Эне тил” долбоору түзүлүп иштеп баштаган. Долбоордун максаты кыргыз тилин Google Translate котормо кызматына киргизүү. Жасалып жаткан арекеттер […]

Айгүл гүлү өз колубузда соолуп баратат…


Дүйнө жүзүндө сейрек кездешүүчү “Айгүл” гүлү Кыргызстандын Баткен аймагында гана өсөт. Апрель айында жергиликтүү калк бул гүлдүн ачылуусун чоң майрам катары белгилешет. Бирок бул күн эл үчүн майрам болсо, ал эми “Айгүл” гүлү үчүн өзүнчө эле кыямат.

Аспаптардан азык алган Азыкбаев


37 музыкалык аспап. Мынча аспапта ойной билүү мындай турсун, алардын аттарын жатка айтуу катардагы адам үчүн манжаларынын саны жетпей, биртоп эле кыйынчылык жаратат. Ал эми КРнын Эл артисти Курмангазы Азыкбаев 37 музыкалык аспапта профессионалдык деңгээлде кол ойнотот. Негизи адам-оркестрдин репертуарында 54 аспаптын аталышы бар. Азырынча үлгүрүп ойногон аспаптарынын саны 37. Азыкбаев аспаптардын санын кырктын кырынан […]

Кыргыз совет адабият таануусунун акыркы адабиятчысы


Адам өмүрү кызык тура, гүлдөп турган мезгилинде бу жалган дүйнөгө түркүк болчудай, дайыма эле ушул боюнча туруп турчудай, акылы ашып-ташып, бардык нерсе айтканындай боло берчүдөй, чындыкты чыркыратып колуна кармап туруп анан башкалар менен сүйлөшүп жаткандай баам-туюм менен жашаса, качан убакыт келип, карылыкка моюн суна баштаганда гана бу жарыкчылыктын уучталган колдон куюлган cуудай кетип бара жатканын […]

Канын-жанын отко салган кыргызстандык аталар


Экинчи дүйнөлүк согуш адамзаттын өзүн-өзү жок кылуу мүмкүнчүлүгүн көргөздү. Бул согуштун тарыхый мааниси үчүнчү дүйнөлүк согушту болтурбоосунда жатат. Бирок… Бирок, ага карабастан, адам баласы ачык физикалык жок кылуунун ордуна дүйнөлүк басып алуучулук саясатын маалыматтык технология менен ишке ашыруу формасына өткөрдү. Бүгүн Мекенди коргоодо биз үчүн интеллектуалдык аскерлерди тарбиялап даярдоо эң башкы жана олуттуу улуттук саясатка […]

Мухамбетали Абдырахман уулу : “Лиондон” кийингим келчү. Анан турмуш ушул өнөргө түрткү кылды”


Кыргызда колунан көөрү төгүлгөн мыкты усталар, кол өнөрчүлөр, тигүүчүлөр көп. Бүгүн мен, мына ушундай мыкты өнөргө ээ, “элим үчүн дайыма кызмат кылам” деген мекенчил мырзанын үйүнө конокко келдим. Мага анын таза кайыштан бут кийим жасап, ага кыргыздын оюларын түшүргөнү абдан таӊ калычтуу болду. Анда эмесе, Абдырахман уулу Мухамбеталинин өзү менен болгон маекке назар салыӊыздар.

Жыпар Турдукожоева: «Оорубай тереӊ дем алуунун өзү бакыт»


Биздин маектешибиз убагында журналист болуп эмгектенген. Көп жылдардан бери Бишкек шаарында жашап, далай адамдардын ден соолугунун оӊолушуна себепчи болуп келет. Эмне үчүн ал тууралуу ушул убакка чейин эч жерден укпаганыбызды сураганда, «Тигил же бул ооруну айыктырам деп жарнама кылган, акча бычып эл көргөн табыптар Кудайдын күчү менен эмес экени айдан ачык. Баардык шыпаа бир гана […]

ИШЕНИМ деген эмне?


Негизи айтылат эмеспи: «Жашоодо өзүӊдөн башка эч кимге ишенбе» деп. Чындыгында өзүӊдөн башкага ишенбеш  керек, бирок, ошол эле учурда бирөөгө ишенбей жашоо да мүмкүн эмес. Себеби, ар бирибиз ата-энебизге, бир туугандарыбызга, досторубузга, кээ бир учурда жаӊы эле таанышкан адамга ишенебиз. Эгер, адамдардын ортосунда бири-бирине болгон ишеним болбосо, жашоого болгон кызыгуубуз жоголуп, жалпы элдин бири-бири менен […]

Кыргыздардын тукумсуздукка каршы ырымдары


(Уландысы. Башы бул жерде) Карышкырга байланышкан ишенимдер Дагы бир  кызыктуу ырым бөлтүрүктүн жардамы менен аткарылган. Эгер балдар токтобой чарчай берсе, акыркы төрөлгөн баланы  көзү ачыла элек бөлтүрүк менен кошо так санда – үч, беш, жети күн эмизишкен. Анан бөлтүрүктү таап алган болсо, ошол жерге кое берген, сурап  алган болсо ээсине кайтарган. Кыргыздарда мындан башка да […]

Айжаркын Сарыбашева: «Жеӊил ойго алдырган кыздарга – намыстуу жигиттер үлгү»


Москва шаарында бир топ жылдан бери чоң мегаполистин жашоо шартына ыңгайлашып жашап жүргөн кыз-уландарыбыз ого эле көп, ошолордун бири Айжаркын  Россиядагы коомдук иштерде активдүү иштеп жүрүп, мекенчил кызыбыз катары мекенине келип, бул жерден дагы маданий багытта уюштуруу иштери менен алек болууда… – Айжаркын, өзүң коомдук иштер менен алек болуп жүргөндөн кийин, биздин өлкөдөгү азыркы абалдын […]

Жаштар талкуусунда – “Үй-бүлө деген эмне?”


Сезими улуттук дымакка бекиген, салттуулугун жоготпогон, аӊ-сезими бышкан, зирек акыл кыз-уландардын катарын көбөйтүү  мамлекеттик башкы саясаттын милдети. Кыргыз жаштарынын кенен аӊ-сезимдүү  калыптанышына жана мезгил шартына ылайык, элибиздин салттуу түшүнүктөрүнүн негизинде коомдун, ошондой эле жаштардын өнүгүү  багыттарын иштеп чыгуу максатында иш алпаруу олуттуу орунда турат. Ушул себептен улам, «Ак шумкар КУТ» жаштар коомдук бирикмеси ар шейшемби […]

Кыргыздын эски чапанынын жаӊы жашоосу


14-апрель күнү Бишкек шаарындагы Менеджмент жана дизайн университетинде «Уз» студиясынын заманбап түспөлүндөгү чапандар коллекциясынын ачылышы болду. Колдон суурулуп, көздөн учуп кеткен көп баалуулуктарыбыздын бири – шырылган сымбаттуу чапандарыбыз кайрадан жаӊы жашоо алып, ушул күнү ачылыш салтанатына келген адамдардын баарын ар бир чапандын жаӊыча өзгөчөлүгү, колго сайылган саймалары, ыӊгайлуу белдемчи жана куржундары суктандырып, сүйүнтүп турду. Эмесе, […]

Кыргызстандын ар бир үйүндө “Манас” жаңырат!


Жалпы кыргыз эли үчүн, өзгөчө Манасты сүйүп угуучулар үчүн абдан заманбап үлгүдөгү жакшы шарт түзүлдү. Эми ар бир кыргыз жараны, азыркы манасчылардын айтуусундагы Манасты үйүндө отуруп көрө алат. Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги, ошондой эле балдардын жана өспүрүмдөрдүн «Сейтек» улуттук борбору менен бирдикте “Айгине” маданий-изилдөө борбору 31-март күнү “Улуу Манас баяны урпактардын оозунда” […]

Ар бир адамдын бактысы – баласынын тарбиясында


Ар адам бактылуу болсом деп тилек кылат тура. Бактылуу бол, балам деп бабаларыбыз бата берип келген. Бактыңан көр деп да айтылат, кыргызда. Деги эле бакыт, бактылуулук дегендин өзү эмне, адамдын бактылуу болушуна эмне деген негиздер бар, алар кайсылар? Албетте, эң башкысы ден соолук. Башка жактарынын баары телегейи тегиз болуп, ден соолук жок болгон шартта адам […]