Monthly Archives: Апрель 2017

“Санжыра” программасы: Черик уруусу (видео)


1-бөлүк: http://kabar.kg/kyr/site/assets/files/2949/cherik_uruusu_03_04_17_1_boluk_dlia_saita.mp4   2-бөлүк: http://kabar.kg/kyr/site/assets/files/2948/cherik_uruusu_03_04_17_2_boluk_dlia_saita.mp4   «Кабар» КУМА, 03.04.2017-ж.

Төрөкул интриган оюндун курмандыгы болгон


Кыргыздын көрүнүктүү уулдарынын бири, Төрөкул Жанузаков 1893-жылы Талас районундагы Талды-Булак айылында жарык дүйнөгө келген деп жазма булактарда жазылган пикир орун алган. Төрөкул Жанузаков – Падышалык Россиянын тушунда Түркстан генерал-губернаторунун котормочусу, орус Думасына кандыдаттыгы көрсөтүлгөн. Совет бийлигинин алгачкы мезгилинде Түркстан Республикасынын Борбордук аткаруу комитетинин төрагасынын орун басары болгон. 1921-жылы Анжиан уезиндеги Исраил корбашыга кошулуп, кызыл аскерлер […]

Залкарлардын тамашалары


Сүрөттө: Токтонаалы, Ысмаил 1958 ж. Москвада. Раматлык төкмө акындар Токтонаалы Шабданбаев Ысмаил Борончиев кыргыз казакты кыдырып ээрчишип, кайла жыл таң-тамаша кылышты.Токтонаалы Кызыл армиянын катарында Ак гвардиячылар менен согушка катышкан, Ысмаилдан улуу киши болгон. Токтонаалынын ээгинде сакалы бар болсо, Ысмаилдын сакалы жок, толук адам болгон. Чүйдүн бир айлында концертте оболу улуу катары Токтоналы Ысмалилга тийишип элди […]

Жылкычы Жапиев: Адабиятта кыскалыкты жакшы көрөм


Белгилүү кара сөз чебери Жылкычы Жапиев өмүрүнүн кыйла жылдарын басма ишине арнаган. Башкалардын чыгармаларын оңдоп, басмага чыгарып көркөм текстти жарыкка чыгаруунун түйшүгүн мыкты билген жазуучу сөзгө өзгөчө этият мамиле жасайт. Ошондон анын чыгармалары окууга жеңил, кыргыз тилинин стилдик байлыгы, автордун сөзгө этият мамилеси окурманды кайдыгер калтырбайт. “Азаттык”: Жылкычы ага, адабиятта драматургиядан башка жанрлардын баарына “тиш” […]

“Санжыра” программасы: Кушчу уруусу (уландысы, видео)


Биринчи бөлүгү бул жерде http://kabar.kg/kyr/site/assets/files/2293/22_03_17_dlia_saita.mp4 «Кабар» КУМА, 22.03.2017-ж.

Алгачкы мектеп жана анын карлыгачтары


1927–жылы Н. Жайлообаев тарабынан ачылган мектеп Коргон–Төбө деп аталган дөңсөөдө Маман аттуу адамдын атканасына ачылган. Элибиз эзелтен бери эле сабатсыз болгон деп айтуудан алысмын. Буга Орхон–Энесайдагы археологиялык казуулардагы жазмалар күбө. Ошондой болсо да Улуу Октябрь революциясынан кийин жалпы элдин сабатсыздыгын жоюу боюнча атайын токтом кабыл алынып ал жер жерлерде ишке ашырыла баштаган. “Башканы коюп Манасты […]

Изденүү өрнөгү болгон залкар калемгер (Кеңеш Жусуповдун 80 жылдыгына)


Кыргыз эл жазуучусу, “Манас” орденинин ээси Кеңеш Жусупов үстүбүздөгү жылы чын куран (апрел) айынын 14үндө 80ге чыкты. Анын торколуу тоюна арналган атайын коомдук жыйын шейшембиде, чын курандын 25инде, А.Осмонов атындагы Кыргыз улуттук китепканасында өткөрүлмөкчү. Миң кырлуу багытты багынтууда Заманбап кыргыз адабиятында жазуучу Кеңеш Жусуповдун салымын бир сап менен баалап-чагылдырууга эч мүмкүн эмес. Сыртынан караганда өтө […]

Элдин эл экени – эне тилинде


Өлкөбүз Кыргызстанды мекендеген көптөгөн элдер үчүн да өз эне тили кандай ардактуу болсо, Ала-Тоо койнундагы элдерди бириктирүүчү, “бир жакадан баш, бир жеңден кол чыгарта” турган кыргыз тили бул элдер үчүн дал ошондой ыйык, дал ошондой аруу. Жусуп Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университетинде соңку жылдары бир топ алгылыктуу иштер жасалды. Кыргыз Республикасында 2014-2020-жылдары мамлекеттик тилди өнүктүрүүнүн […]

Талас телерадиокомпаниясынын башкы директору Эрмек Үмөтов: “Менин чыгармачылык чыйырымды Аман байке ачкан”


– Эрмек Асанович, мына буюрса коомчулугубуз 20-октябрда Токтогулов Аман агабыздан 70 жылдыгын белгиленгени отурат. Аман агабыз кыргыз адабияттында өчпөс изин катыргын, артында кылымдар өтсө да кыярбай, турган муңбай турган адабий мурастарын калтырган элибиздин чон таланттарынын бири эле. Акылы терең өзгөчө жан эле.1974–жылы Москва шаарында СССРдин Бүткүл Союздук жаштар уюмунун 17 съезди өткөрүлгөн эмеспи. Ошол кездеги […]

Залкар актриса Алиман Жанкорозова…


Алиман Жанкорозова 1916-жылы Ысык-Көлдүн чыгышында, Түп районуна караштуу Сары-Тологой айлында өз оокатына тың кишинин үй- бүлөсүндө төрөлгөн. Айылдаштарынын арасынан ыр жандуу, тамашөкөй, тирикарак кыз болуп өзгөчөлөнүп турар эле. Атасы Жанкороз ырга ышкыбоз, комузчу, санжырачы адам болчу. Анын үстүнө кезегинде Карамолдо, Ыбырай, Орозакун, Каптагай комуз чертип, Саякбай «Манас айтып», эки-үч күн коно жатып кетишчү. Коноктор кеткенден […]

Улуттук идея – “Манаста”


Адамзат тарыхында жашап өткөн ар бир элдер дүйнөнү ар кандай жолдор менен таанышкан жана таанууга аракет жасаган. Дээрлик көпчүлүгүнүн ааламтаанусу жашоо образынан, географиялык-климаттык шартынан, кошуна элдерден, тогуз жолдун тоомундагы аймактар менен байланыштарынан көп нерсе көз каранды болгон. Ар бир эл дүйнөнү таанууда турмуштук тажрыйба, жашоо-шарты, жүрүм-турум эрежелери, коомдук түзүлүш сыяктуу көрүнүштөр алдыңкы планга чыккан. Адамзаттын […]

Болотбек АНДАБЕКОВ: «Театр базар эмес, маданий очок болушу керек»


Ар бир өткөн жылда маанилүү даталар тарых бетинде жазылып калаарлыгы айныгыс чындык. Бул өңүттөн алып караганда 2017-жылы жалпы теңиртоолуктар үчүн дагы бир тегерек сандагы маараке белгиленгени турат. Ал атпай Ала Тоо жергесине аттын кашкасындай белгилүү, а түгүл учурунда союздук республикаларга чейин аты угулган, эл оозунда “тоо койнундагы театр” деп атыккан Нарын облустук М.Рыскулов атындагы академиялык […]

Мамлекеттик мекемелерде мамлекеттик тилдин абалы кандай?


Эмгек жана социалдык өнүктүрүү министрлиги Мекемеде министрдин 3 орун басары, 1 статс-катчы жана министриктин 6 башкармалыгы, 2 сектору, 14 бөлүмү бар. Анда Кыргыз Республикасынын Президентинин Аппараты, Кыргыз Республикасынын Өкмөтү жана министрлик-ведомстволор менен кат алышуусунун басымдуу бөлүгү расмий тилде экендиги көрүнүп турат. Мисалы: КР Өкмөтүнөн 2016-жылы 218 кат келсе, анын 206сы расмий тилде болгон. Келген 10 […]

КР эмгек синирген артисти, төкмө акын Азамат Болгонбаев: «Турмуштун тарбиясы менен толуп, мезгилдин мерчеми менен ийленип келем…»


– Азамат, жакында Кыргыз Республикасынын эмгек сиңирген артисти наамына ээ болдуңуз, куттуктайбыз! Сыйлыктын сыймыгын сезип жатасызбы? – Адамга бакыт алып келе турган жол – бул талбай жасаган эмгек жана мээнет. Албетте, сыйлык адамга дем болот, сүрөөн болот. Кубандым. Устатым Замирбек Үсөнбаев да бул наамды 32 жашында алыптыр. Бул өнөрдүн аркасында кыргыздын дөөлөтү эсептелген залкар инсандардан […]

Кыргыз аялдарынан чыккан алгачкы министр


Кыргыз аялдарынын арасынан алгачкы министр болуп иштеген, Кыргыз ССРинин саламаттык сактоо тармагына зор салым кошкон Фатима Нургазиеванын өмүрү, басып өткөн эмгек жолу кийинки муундарга өрнөк болуп калды. Белгилүү акын Жоомарт Бөкөмбаевдин жубайы Тенти Адышеванын «Кылы үзүлгөн комузум» аттуу эскерме-баян китебинде Кыргыз ССРинин социалдык камсыздандыруу министри, андан соң саламаттык сактоо министри болуп иштеген Фатима Нургазиева жөнүндө […]

Алмаш Чойбекова


Акын Алматай (Алмаш) Чойбекова Токтогул районундагы Кетмен-Төбө айылында 1947-жылы 8-августта туулган. 1973-жылы Жалал-Абад педагогикалык окуу жайын, 1980-жылы СССРдин 50 жылдыгы атындагы КМУнун филология факультетинин журналистика бөлүмүн (сырттан окуп) аяктаган. Эмгек жолун 1965-жылы Фрунзедеги «Чолпон» бут кийим фирмасында жумушчу болуп иштөөдөн баштаган. 1968-жылдан Токтогул районунун Суу чарба башкармалыгында кызматкер, 1973-1975-жж. Ош облусунун кыргыз драмтеатрында актриса, 1975-1978-жж. […]

Анти мүнүшкөр акын


Окурман катары айтаарым – мен өз заманымдын акындарын окуганды жакшы көрөм. Мага менин замандаш акындарым адам катары да, акын катары да кызык, анткени алар мен жашап жаткан азыркы дүйнөдө параллель жашап, мен көрбөгөнду көрүп, мен сезбегенди туюп, мен билбегенди билип, мен укпаган кызыктарды угуп жашап атышат. Жана ошо көргөн, билген, сезгендерин астейдил ак баракка жазып […]

Ак таңдай акын Ашыраалы Айталиев 90 жашта


Кыргыз чыгармачыл дүйнөсүндө не бир улуу таланттар өткөн. Алардын ичинен, бир нече элдик дастандарды, ошону менен бирге «Карагул ботом» дастанын өз вариантында ийине жеткире иштеп чыгып, эл оозунан али күнчө түшпөй келген ак таңдай акын Ашыраалы Айталиев да бар эмеспи. Акын көзү тирүү болгондо, быйыл 90 жаштын чайын ичип, дагы да элинин сыйына татып, үй-бүлөсүнүн […]

Доктор Шайлообек Өмүралиев: “21 күн наалыбай, ушактабай, ыраазы болуп жашаган адам таптакыр өзгөрөт”


Бир күндө биз, адамдар, орто эсеп менен 23 жолу нааразы болуп, наалыйт экенбиз. 21 күн наалыбай, ушактабай, турмушуна ыраазы болууну үйрөнсө, ал киши таптакыр өзгөрүп, ырахаттануу менен жашап калат. Белгилүү психолог Уилл Боуэндин “Наалыбай жашайлы” –“Мир без жалоб” аттуу айтылуу китебинде айтылган ыкманы кыргыз психологу Шайлообек Өмүралиев толуктап, биздин коомго сунуштап жатат. “Кереге” жалпы адамзаттык […]

Маркес жана кыргыз адабияты


Колумбиялык жазуучу, журналист, саясий ишмер Габриэл Гарсия Маркестин ар кайсы авторлор которгон чыгармалары китеп болуп жарык көрдү. “Полковникке эч ким кат жазбайт” аттуу жыйнакка жазуучунун повесттери, аңгемелери, гезиттерге берген маектери киргизилген. “Магиялык реализм” багытынын өкүлүнүн кыргыз тилинде жарык көргөн китебине Алым Токтомушев, Абибилла Пазылов, Эгемберди Эрматов жана Сагын Наматбаев которуп, убагында гезит-журналдарга жарыялаган чыгармалары топтолгон. […]

Электрондук китептер


Интернеттен кыргыз китептерин табуу кыйын экенин, табылса да аларды смартфондордо окуганга ыңгайсыз экенин эске алып, замандан артта калбайлы деп “Кыргыз маданият борбору” сайтында электрондук китептердин китепканасын ачтым. Бул китептер смартфонго, букридерге (epub жана mobi форматында), компьютерге (pdf форматында) жүктөп окуганга ыңгайлаштырылган. Азырынча бир гана китеп жүктөлдү. Ал – 2011-жылы сайтыбыз уюштурган “Бир ыр” сынагынын жеңүүчүлөрүнүн […]

“Санжыра” программасы: Черик уруусу, 2-бөлүк (видео)


http://kabar.kg/kyr/site/assets/files/2948/cherik_uruusu_03_04_17_2_boluk_dlia_saita.mp4 «Кабар» КУМА, 03.04.2017-ж. 

“Санжыра” программасы: Черик уруусу, 1-бөлүк (видео)


http://kabar.kg/kyr/site/assets/files/2949/cherik_uruusu_03_04_17_1_boluk_dlia_saita.mp4 «Кабар» КУМА, 03.04.2017-ж. 

Жамайка Токонова: «Төкмөлүк өнөрдү таштабайм»


Кызыл тилдин өнөрдүн көч башында айтыш турат. Куюлуштуруп төккөн төкмө акындарыбыздын ысымдары тарых бетинде алтын тамгалар менен жазылып, бүгүнкү күнгө чейин эл эсинен чыкпай келет. Бул да болсо талантты кастарлаган, сыйлаган кыргыз элинин улуулугунан кабар берет эмеспи. Ушул улуу өнөрдү улантуучулардын бири Жамайка Токонованы кепке тарттык. — Колуңа комуз кармап, алгач айтышка чыккан күнүң эсиңдеби? […]

Султанов: Евтушенко менен бир дүйнө кошо кетти


Орусиялык жана советтик белгилүү акын Евгений Евтушенко 1-апрелде 85 жашында дүйнөдөн кайтты. Кыргыз эл акыны, коомдук ишмер Омор Султанов Евгений Евтушенкону эскерип, “Азаттык” үналгысына маек курду. Омор Султанов: Евгений Александрович алтымышынчы жылдардагы абдан белгилүү, жылдызы жанган акын болгон. Ошол мезгилдеги поэзиянын бирден бир көрүнүктүү өкүлү эле. Ага катарлаш Вознесенский, Ахмадулина, Украианадан Лина Костенко бар эле. […]